Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lýChiều 23/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý với 100% đại biểu có mặt tán thành. Trước khi tiến hành biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, tại Phiên họp, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Báo cáo cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã tổ chức rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp; tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc về tính hợp hiến, tính thống nhất và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. Dự thảo Luật được hoàn thiện trên cơ sở lấy người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với các nhóm yếu thế trong xã hội. Đồng thời, nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp của đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý. Kết quả, 494/494 đại biểu có mặt tán thành (đạt 100% số đại biểu tham gia biểu quyết). Có thể thấy rằng, đây là đạo luật mang nhiều tính nhân văn, tạo cơ chế, chính sách bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nghèo và đối tượng yếu thế, do đó, thu hút được nhiều sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội. Điều này cũng cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo của cơ quan trinh dự án Luật cũng như cơ quan chủ trì soạn thảo. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối mới của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trong đó, cụ thể hóa các chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 14, Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và các chủ trương, chính sách khác của Đảng và Nhà nước. Lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm, rà soát các đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật, phù hợp với điều kiện và nguồn lực hiện nay nhằm tăng cường khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý của người dân; mở rộng các điều kiện và phạm vi hoạt động của trợ giúp viên pháp lý và cộng tác viên thực hiện trợ giúp pháp lý; tổ chức và hoạt động của các tổ chức trợ giúp pháp lý phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; tính thống nhất, đồng bộ với các luật, nghị quyết có liên quan, nhất là các luật, nghị quyết được Quốc hội ban hành trong thời gian vừa qua; tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm nước ngoài, phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam để bảo đảm tính khả thi. Một số điểm nổi bật trong Luật sửa đổi lần này là: người được trợ giúp pháp lý được mở rộng từ 7 lên 14 nhóm người; luật hóa từ quy định cấp Bộ đối với cơ chế trực trợ giúp pháp lý tại Tòa án nhân dân và trực trợ giúp pháp lý trong điều tra hình sự giúp người được trợ giúp pháp lý tiếp cận kịp thời với dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí, cơ chế phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong tố tụng cấp Trung ương và cấp tỉnh. Về người được trợ giúp pháp lý, việc xác định diện người được trợ giúp pháp lý dựa trên các chính sách xã hội cơ bản (giảm nghèo, ưu đãi người có công, chính sách dân tộc…), đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Luật quy định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng đối với từng nhóm đối tượng, bảo đảm tính minh bạch và khả thi. Luật sửa đổi, bổ sung một số diện người được trợ giúp pháp lý nhằm bảo đảm tối đa quyền được tiếp cận pháp luật, trợ giúp pháp lý cho các đối tượng đặc thù, phù hợp với thông lệ quốc tế, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, cụ thể như sau: - Mở rộng trợ giúp pháp lý cho tất cả người thuộc hộ cận nghèo; người hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng là người nhiễm HIV, người cao tuổi, người bị bạo lực gia đình trong vụ việc bạo lực gia đình; Bổ sung người dân tộc thiểu số thuộc dân tộc rất ít người; người có khó khăn đột xuất do gặp thiên tai, hỏa hoạn được trợ giúp pháp lý trong vụ việc liên quan trực tiếp đến khắc phục hậu quả xảy ra với họ bởi sự kiện này; người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại; cá nhân bị thiệt hại mà không thuê người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; Người nước ngoài theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định được trợ giúp pháp lý. - Bỏ điều kiện “có khó khăn về tài chính” đối với các nhóm đối tượng: cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi liệt sĩ; người nhiễm chất độc da cam; người khuyết. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Phan Thị Thu Hà, Trưởng phòng quản lý Trợ giúp pháp lý Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý