Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý góp phần thực hiện hiệu quả chính sách dân số trong tình hình mới Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, công tác dân số tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách Nhà nước tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 137/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW. Trong đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và trợ giúp pháp lý (TGPL) được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực dân số.Thực hiện nhiệm vụ được giao theo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật cũng như thực hiện trách nhiệm với vai trò là cơ quan thường trực Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương (sau đây viết tắt là Hội đồng), năm 2025, Bộ Tư pháp đã tham mưu Hội đồng ban hành kế hoạch hoạt động năm của Hội đồng. Kế hoạch chỉ đạo, định hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách và dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, các vấn đề dư luận xã hội quan tâm hoặc cần định hướng dư luận xã hội, phổ biến các Luật, Pháp lệnh, Văn bản mới được Quốc hội khóa XV thông qua tại các kỳ họp năm 2024 và năm 2025, trong đó có Luật Dân số, Luật Chuyển đổi giới tính…           Bên cạnh công tác chỉ đạo, việc triển khai các hoạt động PBGDPL cũng được thực hiện một cách đa dạng. Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã tích cực xây dựng, đăng tải nhiều tin, bài truyền thông chính sách, pháp luật liên quan đến công tác dân số trên Cổng Thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật quốc gia. Cùng với đó, công tác truyền thông về quyền được trợ giúp pháp lý cũng  được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng như: phát sóng thông điệp trên Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV); phối hợp xây dựng phóng sự, phim diễn án trên các kênh VTV1, VTV2, VTV5, VTV8, Vnews...;           Song song với công tác PBGDPL, hoạt động TGPL tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt hướng tới các nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội – những người chịu nhiều tác động từ các vấn đề dân số như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ, người nghèo, người dân tộc thiểu số. Việc bảo đảm quyền được TGPL không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng này mà còn là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện công bằng xã hội và nâng cao chất lượng dân số. Trong năm 2025, hệ thống TGPL trên toàn quốc đã thực hiện 5.721 vụ việc cho trẻ em và 1.033 vụ việc cho người cao tuổi, bao gồm các hình thức như tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng. Đây là những con số có ý nghĩa thiết thực, phản ánh nỗ lực của toàn hệ thống trong việc đưa dịch vụ pháp lý đến gần hơn với người dân.           Thực tiễn cho thấy, trong lĩnh vực dân số, các vấn đề pháp lý phát sinh ngày càng đa dạng và phức tạp, như tranh chấp về quyền nuôi con, bạo lực gia đình, quyền của người cao tuổi, bảo vệ trẻ em,... Trong bối cảnh đó, TGPL đóng vai trò như một “điểm tựa pháp lý” cho người dân, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, giúp họ hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật. Không chỉ dừng lại ở việc giải quyết vụ việc cụ thể, hoạt động TGPL còn góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, phòng ngừa vi phạm pháp luật trong cộng đồng. Thông qua quá trình tư vấn, tham gia tố tụng, TGVPL đã trực tiếp giải thích, hướng dẫn cho người dân về các quy định pháp luật liên quan, từ đó giúp họ thay đổi hành vi, ứng xử phù hợp hơn trong cuộc sống.   Trước yêu cầu của tình hình mới, trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL và TGPL trong lĩnh vực dân số theo hướng toàn diện, đồng bộ. Theo đó, cần tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn các Bộ, ngành, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các cấp chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật các chính sách, pháp luật về dân số nói riêng bằng hình thức phù hợp với đối tượng, địa bàn cụ thể. Đồng thời, cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức truyền thông, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL và TGPL; tiếp tục xây dựng và đăng tải các tin, bài, sản phẩm truyền thông, phổ biến pháp luật về dân số trên Cổng Thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật quốc gia, Cổng Pháp luật quốc gia…; đẩy mạnh công tác TGPL cho các nhóm đối tượng đặc thù – những người chịu tác động của công tác dân số, trong đó có người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em... Lê Thị Thảo Ly Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý