Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi): Tạo động lực phát triển Thủ đô trong giai đoạn mớiChiều ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với 492 đại biểu tham gia biểu quyết, tương ứng 98,4% tổng số đại biểu Quốc hội, trong đó, 488 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 97,6% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật gồm 09 chương, 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 (riêng quy định tại khoản 4 Điều 8 và khoản 6 Điều 36 của Luật này có hiệu lực thi hành từ thời điểm Luật được thông qua). Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phát huy vai trò, vị thế của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở các chủ trương của Đảng về phát triển Thủ đô trong văn kiện Đại hội XIV và Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; 09 Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030; các chỉ đạo của Bộ Chính trị, kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về rà soát, sửa đổi Luật Thủ đô; Chương trình lập pháp năm 2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đồng thời, kế thừa kết quả tổng kết, đánh giá việc triển khai thực hiện Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với công tác quản lý, phát triển Thủ đô trong tình hình mới. Quá trình xây dựng Luật được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, tuân thủ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, bám sát yêu cầu thực tiễn và tiếp thu ý kiến của các cơ quan, tổ chức, chuyên gia. Các nội dung sửa đổi được định hướng theo yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tạo động lực phát triển; đổi mới quản trị đô thị; đồng thời tăng cường trách nhiệm kiểm tra, giám sát. Theo đó, Luật tập trung xây dựng khuôn khổ pháp lý đặc thù, ổn định và có tầm nhìn dài hạn; tạo điều kiện để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, phát huy đầy đủ vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, kinh tế và hội nhập quốc tế. Một trong những điểm mới quan trọng của Luật là quan điểm phân quyền triệt để, toàn diện hơn cho chính quyền Thành phố Hà Nội. Theo đó, Luật mở rộng thẩm quyền cho chính quyền thành phố trong nhiều lĩnh vực như tổ chức bộ máy, tài chính – ngân sách, đầu tư, quản lý tài sản, tài nguyên, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và liên kết vùng. Việc mở rộng quyền chủ động cho chính quyền Thành phố được thực hiện đồng thời với cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản trị. Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định cho phép Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố được ban hành văn bản để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền nhằm tạo điều kiện đẩy mạnh cải cách hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc ban hành các quy định này phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục, bảo đảm cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Luật cũng bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm tạo không gian pháp lý cho việc triển khai các mô hình, giải pháp phát triển mới đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định hoặc cần có cách tiếp cận linh hoạt. Trên cơ sở chấp thuận của cấp có thẩm quyền, Hội đồng nhân dân Thành phố có thể quyết định thực hiện các cơ chế, chính sách thí điểm cụ thể để đáp ứng yêu cầu phát triển. Bên cạnh đó, Luật quy định các cơ chế huy động nguồn lực phát triển Thủ đô thông qua việc tăng cường quyền chủ động trong quản lý tài chính, ngân sách, đầu tư, quản lý và khai thác tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng; đồng thời thiết lập cơ chế liên kết vùng theo hướng phát triển đồng bộ giữa Hà Nội với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc cùng các địa phương có liên quan. Để bảo đảm việc triển khai các cơ chế đặc thù được thực hiện minh bạch, hiệu quả, Luật quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, thanh tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền; xác lập trách nhiệm của chính quyền Thành phố trong việc công khai thông tin, giải trình và chịu trách nhiệm đối với những lĩnh vực quan trọng, có tác động lớn đến lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, Luật cũng bổ sung quy định về xử lý vi phạm và xác định trách nhiệm pháp lý đối với người đứng đầu, công chức, viên chức và cá nhân có liên quan trong trường hợp không thực hiện đúng quy định hoặc để xảy ra thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Với những đổi mới quan trọng về cơ chế quản lý, phân quyền và tổ chức thực hiện, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, khơi thông các nguồn lực, tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, trở thành đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại; xứng đáng là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và đầu tàu phát triển của cả nước trong thời kỳ mới./. Vi Sa Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý