Khảo sát tại Đắk Lắk: Nhiều đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật về hòa giải ở cơ sởTrong hai ngày 17 - 18/6/2026, Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội do đồng chí Đặng Xuân Phương, Phó Chủ nhiệm ủy ban Văn hóa và Xã hội làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk, khảo sát thực tế tại xã Dray Bhăng và phường Buôn Ma Thuột nhằm đánh giá tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về hòa giải ở cơ sở, phục vụ việc thẩm tra hồ sơ dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Tham gia đoàn khảo sát có các đồng chí Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) - Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp. Về phía địa phương có lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư pháp và đại diện các cơ quan, tổ chức, hòa giải viên ở cơ sở. Theo báo cáo của Sở Tư pháp tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có 2.808 với 17.453 hòa giải viên hoạt động rộng khắp tại các thôn, buôn, tổ dân phố. Từ ngay 01/7/2025 (từ thời điểm sắp xếp đơn vị hành chính), toàn tỉnh Đắk Lắk đã tiếp nhận 2.113 vụ, việc, trong đó hoà giải thành 1.500 vụ, đạt tỷ lệ 70%. Những năm qua, công tác hòa giải ở cơ sở đã góp phần giải quyết nhiều mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư, hạn chế đơn thư khiếu kiện vượt cấp, giữ gìn đoàn kết trong nhân dân, bảo đảm an ninh trật tự ở cơ sở.Qua khảo sát thực tế tại xã Dray Bhăng và phường Buôn Ma Thuột, nhiều ý kiến đều khẳng định hòa giải ở cơ sở vẫn là kênh giải quyết mâu thuẫn hiệu quả, đặc biệt đối với các tranh chấp nhỏ trong cộng đồng dân cư như tranh chấp lối đi chung, ranh giới đất đai, mâu thuẫn gia đình, quan hệ láng giềng. Nhiều hòa giải viên chia sẻ, không ít vụ việc tưởng chừng căng thẳng nhưng khi được những người có uy tín, am hiểu hoàn cảnh gia đình, phong tục tập quán địa phương trực tiếp gặp gỡ, vận động, thuyết phục thì các bên đã tìm được tiếng nói chung, tránh phát sinh tranh chấp kéo dài. Tại các buôn đồng bào dân tộc thiểu số, vai trò của già làng, trưởng buôn, người có uy tín trong cộng đồng được đánh giá là yếu tố quan trọng góp phần phòng ngừa và giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Đoàn khảo sát làm việc với Uỷ ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk sáng ngày 18/6/2026 Những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn Bên cạnh những kết quả đạt được, các địa phương cũng phản ánh nhiều khó khăn trong quá trình triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở. Một trong những vấn đề được đề cập nhiều nhất là năng lực, trình độ của đội ngũ hòa giải viên chưa đồng đều. Nhiều hòa giải viên lớn tuổi, chưa được bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải và kỹ năng xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Tại các buổi làm việc, nhiều hòa giải viên cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là xác định phạm vi hòa giải ở cơ sở đối với các vụ việc liên quan đến đất đai, hôn nhân gia đình, tôn giáo hoặc các tranh chấp có yếu tố pháp lý phức tạp. Cùng với đó, chế độ, chính sách dành cho hòa giải viên được đánh giá chưa tương xứng với yêu cầu công việc. Nhiều ý kiến cho rằng mức hỗ trợ hiện hành còn thấp, chưa tạo động lực để thu hút và duy trì đội ngũ hòa giải viên có năng lực, uy tín. Một số địa phương cũng phản ánh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải còn gặp nhiều khó khăn do phần lớn hòa giải viên lớn tuổi, kỹ năng số còn hạn chế, trong khi hạ tầng công nghệ ở cơ sở chưa đồng bộ. Đồng chí Đặng Xuân Phương, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội phát biểu tại buổi làm việc với xã Dray Bhăng, tỉnh Đắk Lắk Cần hoàn thiện các quy định pháp luật để phát huy hiệu quả hòa giải ở cơ sở Qua khảo sát thực tế, nhiều vấn đề đã được các đại biểu Quốc hội, cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ cơ sở trao đổi, thảo luận. Trong đó, vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là mô hình tổ chức hòa giải ở cơ sở. Nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục duy trì tổ hòa giải vì đây là thiết chế tự quản quan trọng của cộng đồng dân cư. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị nghiên cứu mô hình linh hoạt hơn, phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng họ, chức sắc tôn giáo và các cá nhân có ảnh hưởng trong cộng đồng. Một nội dung khác được nhiều đại biểu đề cập là cơ chế lựa chọn hòa giải viên. Bên cạnh hình thức bầu như hiện nay, nhiều ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế chỉ định trong một số trường hợp đặc thù nhằm lựa chọn được những người thực sự có uy tín, năng lực và tâm huyết với công tác hòa giải. Vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo cũng được xem là vấn đề cần được nghiên cứu hoàn thiện trong dự thảo Luật. Thực tế khảo sát cho thấy, mặc dù nhiều người không tham gia tổ hòa giải với tư cách hòa giải viên chính thức nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn trong việc vận động, thuyết phục các bên giải quyết mâu thuẫn. Một số hình ảnh khác tại các buổi khảo sát Đối với chủ trương chuyển đổi số, các đại biểu cho rằng đây là xu hướng cần thiết nhưng cần có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế ở cơ sở, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Phát biểu tại các buổi khảo sát, các thành viên Đoàn khảo sát ghi nhận những kết quả đạt được của tỉnh Đắk Lắk trong công tác hòa giải ở cơ sở, đồng thời đánh giá cao vai trò của đội ngũ hòa giải viên, người có uy tín, các tổ chức chính trị - xã hội trong việc giữ gìn đoàn kết cộng đồng, phòng ngừa vi phạm pháp luật và bảo đảm ổn định xã hội. Đồng chí Đặng Xuân Phương, Trưởng đoàn khảo sát cũng đề nghị địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn; làm rõ hơn tác động của việc sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với công tác hòa giải ở cơ sở; đồng thời nghiên cứu, đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế tổ chức, chính sách đối với hòa giải viên, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm nguồn lực cho hoạt động hòa giải. Những ý kiến, kiến nghị từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan thẩm tra tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), bảo đảm phát huy hơn nữa vai trò của hòa giải ở cơ sở trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, ổn định và phát triển bền vững. Nguyễn Thị Tâm Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý