Thực hiện Quyết định số 979/QĐ-TTg ngày 12/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Thí điểm đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật”, thời gian qua, các bộ, địa phương thí điểm đã tích cực triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác PBGDPL, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Hình ảnh tại Hội nghị tập huấn (Ảnh: Kim Nhung)
Xây dựng Kế hoạch triển khai bài bản, sát thực tiễn
Tại thành phố Hà Nội, ngay sau khi Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc ban hành Quyết định số 90/QĐ-UBDT ngày 27/02/2025 về Tiêu chí đánh giá thí điểm hiệu quả công tác PBGDPL, Ban Dân tộc thành phố Hà Nội (trước đây) đã ban hành Kế hoạch số 23/KH-BDT ngày 24/02/2025 về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào vùng dân tộc và miền núi trên địa bàn Thành phố năm 2025. Tiếp đó, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 64/KH-SDTTG ngày 15/10/2025 về tập huấn công tác dân tộc năm 2025, trong đó xác định rõ nội dung khảo sát, nắm bắt nhu cầu của đối tượng thụ hưởng và tổ chức đánh giá thí điểm hiệu quả công tác PBGDPL.
Khảo sát nhu cầu – cơ sở quan trọng để đổi mới nội dung, phương thức thực hiện PBGDPL.
Thực hiện Kế hoạch số 64/KH-SDTTG, trước khi tổ chức các hoạt động phổ biến pháp luật trực tiếp, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội đã phối hợp với UBND xã Ba Vì tiến hành khảo sát để nắm bắt nhu cầu, mức độ nhận thức và hiểu biết pháp luật của đối tượng thụ hưởng. Kết quả khảo sát trên 70 phiếu cho thấy, 100% số người tham gia từng được tiếp cận các hoạt động PBGDPL, phản ánh sự quan tâm và độ phủ tương đối rộng của công tác này tại cơ sở, trong đó nhiều văn bản có tỷ lệ tiếp cận trên 90%. Đáng chú ý, 100% số phiếu bày tỏ nhu cầu tiếp tục được phổ biến, giáo dục pháp luật trong lĩnh vực công tác dân tộc và chính sách dân tộc. Phần lớn người dân mong muốn được phổ biến đầy đủ, chi tiết cả về nội dung văn bản lẫn quy trình, trách nhiệm tổ chức thực hiện. Điều này cho thấy nhu cầu không chỉ dừng lại ở việc “biết luật” mà còn là “hiểu luật” và “vận dụng luật” trong thực tiễn đời sống và công tác ở cơ sở.
Kết quả khảo sát cũng cung cấp nhiều dữ liệu quan trọng để định hướng đổi mới hình thức PBGDPL. Các hình thức truyền thống như hội nghị, hội thảo, tập huấn, sinh hoạt tại thôn bản tiếp tục được đánh giá cao, song song với đó là nhu cầu mở rộng các hình thức hiện đại như mạng xã hội, ứng dụng công nghệ số, đài truyền thanh cơ sở, báo điện tử, tài liệu trực quan…
Bên cạnh đó, việc sử dụng ngôn ngữ cũng được quan tâm, trong đó 30% ý kiến đề nghị kết hợp tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số, nhằm tăng hiệu quả tiếp cận thông tin pháp luật.
Tổ chức hội nghị tập huấn – điểm nhấn trong triển khai thí điểm
Trên cơ sở kết quả khảo sát nắm nhu cầu, tình hình về nhận thức, hiểu biết pháp luật của đối tượng thụ hưởng hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, cũng như nắm tình hình hình kinh tế - xã hội, tình hình chấp hành pháp luật tại địa phương, ngày 04/11/2025, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội đã phối hợp với UBND xã Ba Vì tổ chức Hội nghị tập huấn công tác dân tộc và tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho hơn 150 đại biểu là cán bộ làm công tác dân tộc, bí thư chi bộ, trưởng thôn, người có uy tín, tuyên truyền viên cơ sở và người dân trên địa bàn.
Nội dung tập huấn thiết thực như quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc; các nội dung điều chỉnh của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2030; quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; các quy định mới của Luật Thủ đô, Luật Đất đai. Không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin, hội nghị còn là diễn đàn để các đại biểu trao đổi, thảo luận, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách tại cơ sở. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, tăng cường sự chủ động, trách nhiệm của cán bộ và người dân trong việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Đánh giá đầu ra – dữ liệu cần thiết để đánh giá hiệu quả hoạt động PBGDPL
Sau khi kết thúc hội nghị, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội tiếp tục tổ chức khảo sát đánh giá đầu ra của hoạt động PBGDPL. Kết quả cho thấy mức độ hài lòng của người tham gia đạt tỷ lệ rất cao: 100% số phiếu hài lòng về nội dung, chất lượng thông tin pháp luật, hình thức tổ chức, báo cáo viên, ứng dụng công nghệ thông tin và chế độ, kinh phí hỗ trợ theo quy định.
Đặc biệt, 100% người tham gia đánh giá có sự cải thiện rõ rệt về nhận thức pháp luật sau khi được tuyên truyền, phổ biến. Đây là chỉ báo quan trọng khẳng định hiệu quả thực chất của hoạt động PBGDPL khi được tổ chức bài bản, sát nhu cầu và có sự đầu tư phù hợp.
Căn cứ kết quả triển khai các Kế hoạch, dữ liệu đầu vào, đầu ra thu thập được, UBND xã Ba Vì đã thực hiện tự đánh giá hiệu quả công tác PBGDPLtheo Bộ tiêu chí thí điểm ban hành theo Quyết định số 90/QĐ-UBDT, kết quả đạt 80/100 điểm. Trong đó, có nhiều chỉ tiêu đạt điểm tối đa như: chỉ tiêu Đánh giá mức độ hài lòng của đối tượng thụ hưởng các hoạt động PBGDPL cụ thể về chất lượng thông tin pháp luật được cung cấp (5/5 điểm); chỉ tiêu Đánh giá yêu cầu của Kế hoạch (3/3 điểm)…
Qua kết quả thí điểm đánh giá, có thể cho thấy, công tác PBGDPL tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Công tác PBGDPL được đổi mới cả về nội dung và hình thức, đảm bảo phù hợp với đặc thù từng địa bàn; nguồn nhân lực, kinh phí và chế độ hỗ trợ được thực hiện đầy đủ; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số được đẩy mạnh, góp phần mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật.
Từ thực tiễn triển khai, nhiều bài học kinh nghiệm được rút ra, trong đó nổi bật là yêu cầu tiếp tục đa dạng hóa hình thức PBGDPL; nâng cao năng lực, kỹ năng cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, đặc biệt là khả năng sử dụng tiếng dân tộc; tăng cường công tác sơ kết, tổng kết, thi đua khen thưởng; đồng thời quan tâm bố trí, nâng mức hỗ trợ kinh phí cho hoạt động PBGDPL tại cơ sở.
Nguyễn Giang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý